Overzicht winnaars Vertaalengel en Vertaalduivel

Met de Vertaalengel en de Vertaalduivel worden sinds 2008 personen of instanties bekroond die van betekenis zijn gebleken voor de beroepspraktijk van het vertalen. In het geval van de Vertaalengel gaat het om een opmerkelijke verdienste voor het vertaalvak – omdat bijvoorbeeld wordt opgekomen voor de belangen van de vertalers, de aandacht voor het vertalen wordt bevorderd of een bijdrage wordt geleverd aan de verbetering van de kwaliteit van het vertalen. De zachtaardige Vertaalduivel is bedoeld als een prikkelende aanmoediging, een vriendelijke uitnodiging aan een persoon of instelling iets te doen of na te laten in het belang van het vertaalvak.

2018

Dit jaar een Vertaalengel voor een onvermoeibare voorvechter van de Zuid-Afrikaanse letteren. Ingrid Glorie organiseert taalfestivals en de Week van de Afrikaanse Roman. Hiermee ijvert ze voor de vertaalde Zuid-Afrikaanse literatuur, waarbij ze de vertalers steevast actief bij haar programmering betrekt.
De Vertaalduivel ging naar een uitgever wiens boeken de meeste vertalers bijna dagelijks raadplegen. Uitgeverij Van Dale maakt kwalitatief hoogwaardige woordenboeken die voor Nederlandse vertalers bijna onmisbaar zijn. Vorig jaar besloot de uitgever de bestaande digitale ‘standalone’ versies van zijn woordenboeken uit de handel te nemen en enkel nog een digitaal abonnementsmodel aan te bieden. Dit abonnementsmodel houdt voor gebruikers op de middellange termijn een ronduit schokkende prijsverhoging in. Omdat de redactie van Van Dale onverminderd topkwaliteit levert, vond de jury een Vertaalduivel voor de uitgever op zijn plaats.

2017

In 2017 werd een vertalersdroom werkelijkheid. De ontvanger van de Vertaalduivel 2014, het boekenpanel van De Wereld Draait Door, bleek zijn leven te hebben gebeterd. Sinds 2016 noemen de panelleden van het populaire televisieprogramma bij de bespreking van vertaalde literatuur altijd de naam van de vertaler(s) in kwestie. Voortaan weet televisiekijkend Nederland dat boeken zichzelf niet vertalen, maar dat daar gedreven professionals aan te pas komen. Reden om de Vertaalduivel vrolijk te veranderen in een Vertaalengel.

2016

De Vertaalduivel en de Vertaalengel gingen ditmaal naar een en dezelfde persoon: Marco Kamphuis, recensent van NRC Handelsblad. Kamphuis recenseerde in juni 2015 Swanns kant op van Marcel Proust. In deze recensie noemde hij de vertaling van Martin de Haan en Rokus Hofstede weliswaar ‘knap’, maar ook ontsierd door ‘slordigheden’ en ‘onzorgvuldigheden’. Nadat er in NRC Handelsblad een weerwoord was verschenen van De Haan en Hofstede, waarin zij aantoonden dat Kamphuis zich te oppervlakkig in hun vertaling had verdiept (hetgeen hem de Vertaalduivel opleverde), reageerde Kamphuis sportief en gaf hij toe dat de slordigheid bij hemzelf lag. De jury vond dat Kamphuis hiermee de hem toebedachte Vertaalduivel eigenhandig in een Vertaalengel had omgezet.

2015

De Vertaalengel ging dit jaar naar Poetry International. Deze organisatie besteedt al sinds jaar en dag niet alleen veel aandacht aan poëzie van over de hele wereld, maar ook aan de vertalers daarvan. De Vertaalduivel was voor het tijdschrift Filter, en was meer dan ooit bedoeld als aansporing. Met de Vertaalduivel wilde de jury de redactie aansporen ‘de leesbaarheid van de artikelen te vergroten, zodat uw tijdschrift ook in de toekomst veel vertalers zal blijven inspireren’.

2014

De Vertaalengel van 2014 ging naar de redactie van de website van Athenaeum Boekhandel (www.athenaeum.nl), vooral vanwege de fantastische rubriek met openingszinnen, waarin vertalers beschrijven welke problemen ze tegenkwamen bij de vertaling daarvan en waarom ze voor een bepaalde oplossing kozen. De Vertaalduivel werd uitgereikt aan de redactie van ‘Boek van de Maand’, onderdeel van het tv-programma De Wereld Draait Door, als aanmoediging om bij de bespreking van vertaalde literatuur ook de naam van de vertaler te noemen.

2013

In 2013 ging de Vertaalengel naar Kees Holierhoek, die zich in Stichting Lira jarenlang voor de belangen van auteurs en vertalers heeft ingezet. De Vertaalduivel ging naar de Nederlandse Taalunie, als uitnodiging om de komende jaren op het rechte spellingpad te blijven: gun de spelling haar welverdiende rust.

2012

In 2012 is de Vertaalengel uitgereikt aan Dóra Károlyi van de voormalige Hungarian Book Foundation. Zij heeft zich jarenlang met hart en ziel ingezet voor de promotie van Hongaarse literatuur, en voor de vertalers van die literatuur. De Vertaalduivel is uitgereikt aan de uitgevers van Het juiste woord, het klassieke synoniemenwoordenboek der Nederlandse taal en een vaste metgezel van veel vertalers, dat door gebrek aan financiële middelen al jarenlang niet meer is aangepast aan het moderne taalgebruik.

2011

De Vertaalengel werd met genoegen toegekend aan het VPRO-programma De Dode Dichters Almanak van Hans Keller, geproduceerd door Ine Waltuch. De Vertaalduivel werd toegekend aan het radioprogramma Nieuwsshow van de TROS. Het ging om een bemoedigend duiveltje dat hen ertoe moest aansporen bij het bespreken van vertaalde boeken vaker de namen van de vertalers te noemen.

2010

De Vertaalengel werd toegekend aan Jo Radersma voor de toegewijde manier waarop zij zich inzet voor het werk van vertalers en het vertalen als zodanig. De Vertaalduivel ging naar de Turing Foundation, die sinds haar oprichting in 2006 een belangrijke financier is van Nederlandstalige en vertaalde poëzie, maar die voor in het Nederlands vertaalde poëzie helaas geen prijs in haar pakket heeft.

2009

Op 12 maart 2009 vond in Perdu een debatwedstrijd plaats met als inzet de Vertaalengel. De winnaar was Maarten Asscher, die de Vertaalengel een jaar lang als huisgenoot mocht hebben.

Bij gebrek aan een verliezer van het debat werd de Vertaalduivel dat jaar niet toegekend.

2008

De Vertaalengel werd toegekend aan Maarten Huygen voor zijn artikel in NRC Handelsblad over het normtarief voor literaire vertalingen. De Vertaalduivel werd toegekend aan Charlotte Mutsaers voor haar artikel, eveneens in NRC Handelsblad, over een hervertaling van Moby Dick.